درز سرد و نکته‌های که باید درباره آن بدانید

درز سرد یکی از مشکلات متداول در بتن‌ریزی است که دامن‌گیر بسیاری از صنعتگران می‌شود. این مشکل به‌دلایل مختلفی رخ می‌دهد، اما می‌توان با استفاده از برخی اقدامات جلوی آن را گرفت. اگر جلوی ایجاد درز سرد و هرگونه ایرادات مشابه را بگیرید، بتن‌ریزی با کیفیت عالی انجام شده و دوام بنا بالا می‌رود.

بتن‌ریزی از جمله مهمترین مراحل ساخت‌و‌ساز است. طی این فرآیند بتن‌های تازه را در قالب‌های مخصوصی می‌ریزند تا در شکل دلخواه ایجاد شوند. در طی این پروسه باید به نکته‌های مهم مختلفی توجه داشته باشید که با بی‌توجهی به‌ هر یک از آنها امکان بروز پدیده‌هایی مثل درز سرد وجود دارد.

برای از بین‌بردن مشکل درز سرد شما ابتدا باید با این اصطلاح آشنا شوید، دلایل شکل‌گیری آن را بدانید، راهکار‌هایی برای جلوگیری از آن را متوجه شده و سپس راه‌حل‌هایی مناسب به کار ببرید تا این مشکل برطرف شود. در این زمینه می‌توانید از کارشناس‌های حرفه‌ای فعال در حوزه ساخت‌و‌ساز نیز کمک بگیرید.

درز سرد بتن چیست؟

آشنایی با درز سرد و ویژگی‌های آن

اگر اتصال نامناسبی بین بتن قبلی با بتن تازه ریخته‌شده به وجود بیاید، در واقع پدیده درز سرد رخ داده است. این مشکل دلایل مختلفی دارد که از جمله آنها می‌توان به قرارگیری نادرست قالب‌ها، زمان‌بندی نامناسب یا تاخر در مراحل بتن‌ریزی اشاره کرد. اگر این مشکل به وجود بیاید، تأثیرات نامطلوبی بر روی استحکام ساختمان گذاشته می‌شود؛ برای همین همه صنعتگران همواره در تلاش هستند تا از بروز آن جلوگیری کنند.

اگر فرآیند بتن‌ریزی را به تعویق بیندازید، امکان بروز این پدیده بیشتر می‌شود. در واقع در این زمان بتن اولیه طی فرآیند هیدراتاسیون خشک می‌شود. وقتی که وارد فاز دوم مرحله بتن‌ریزی می‌شوید، لایه مصالح جدید با لایه مصالح قدیمی ترکیب نمی‌شود و ۲ مصالح به‌صورت جداگانه بر روی یکدیگر قرار می‌گیرند. به‌صورت کلی می‌توان گفت که لایه جدید بتن امکان اختلاط با لایه قبلی بتن‌ها را ندارد که در این زمان از اصطلاح درز سرد برای توضیح این اتفاق استفاده می‌کنند.

برخی‌ها ترک را با درز سرد اشتباه می‌گیرند، در صورتی که این ۲ مشکل با هم متفاوت هستند. درز سرد ظاهری شباهتی به شکاف ندارد و در بتن فضای خالی نیز به وجود نمی‌آورد. این درز‌ها به‌صورت یکپارچه و خطی در تمامی قسمت‌ها یا فقط نواحی مهم ظاهر می‌شوند. البته که این درز‌ها می‌توانند عاملی برای ایجاد شکاف بر روی مصالح باشند.

درز‌ها از نظر ساختاری مشکلی به وجود نمی‌آورند، اما ظاهر آنها در سازه کاملاً مشخص است، برای همین روی زیبایی ساختمان تأثیر منفی می‌گذارند.

عیب های درز سرد چیست؟

عیب‌های درز سرد صنعتگران را مجاب می‌کند تا راه‌حلی مناسب برای رفع آن بیابند. انواع عیب‌های درز سرد عبارت هستند از:

کاهش استحکام سازه

مهمترین عیب این درز‌ها کاهش استحکام سازه است. در واقع با بروز این مشکل، بتن جدید روی مصالح قدیمی ایجاد می‌شود و ۲ سطح جداگانه را در یک سازه به وجود می‌آورد. عدم اتصال و چسبندگی این سطوح به یکدیگر دوام سازه را کاهش می‌دهد.

اتصال ضعیف یا متصل نشدن

هر چه فاصله بتن‌ریزی از مرحله اول تا مرحله دوم بیشتر شود، امکان اتصال ۲ سطح بتن به یکدیگر کمتر می‌شود. هر چه اتصال ۲ سطح بتن با یکدیگر ضعیف باشد، مشکلات زیادی برای سازه به وجود می‌آید.

نفوذ رطوبت

اگر این مشکل در محیط‌های مرطوب به وجود بیاید، احتمال بروز مشکلاتی مثل درز سرد وجود دارد. مثلاً فرض کنید که این مشکل در فونداسیون ساختمان ایجاد می‌شود. با بروز این چالش به‌مرور زمان آب به فونداسیون نشت پیدا می‌کند و سلامت بنا را به خطر می‌اندازد.

تخریب سازه بتنی

اگر سازه در معرض عوامل بیرونی قرار بگیرد، احتمال بروز این مشکل وجود دارد. مثلاً فرض کنید که این مشکل در نمای بیرونی ساختمان به وجود آمده است؛ حالا این مشکل به‌مرور زمان باعث تخریب سازه می‌شود و صدمات جدی به آن می‌رساند.

کاهش استحکام کششی

درز سرد مشکلی جدی به نام کاهش استحکام کششی سازه را نیز در پی دارد. اگر در سازه‌ای که فشار‌های کششی روی آن وجود دارد، درز سرد به وجود بیاید، استحکام سازه تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

زیبایی ظاهری

درز سرد، عاملی برای از بین‌بردن زیبایی سازه

بسیاری از صنعتگران برای زیباسازی بخش‌های خارجی ساختمان‌ها از بتن‌ها استفاده می‌کنند. ایجاد ظاهری یک دست برای سازه‌های بتنی تاثیر مستقیمی روی زیبایی آنها می‌گذارد. متاسفانه درز سرد نه‌تنها ظاهری یک‌دست ساختمان را از بین می‌برد، بلکه با ایجاد تفاوت رنگی بین ۲ سطح بتن‌ریزی تأثیرات نامطلوبی بر روی زیبایی ساختمان‌ها می‌گذارد.

نحوه جلوگیری از درز سرد

اگر مراحل اجرایی سازه را به‌ شیوه نامناسبی طی کنید، مشکلاتی مثل درز سرد به وجود می‌آید؛ بنابراین شما باید این کار را با استفاده از تجهیزات مناسب، در زمان درست و مطابق با استاندارد‌های ساخت‌و‌ساز انجام دهید.

شما باید برای جلوگیری از درز سرد ۲ مرحله بتن‌ریزی را به‌ شیوه مناسبی انجام دهید که عبارت هستند از:

بتن ریزی

شما باید برای این مرحله یک برنامه‌ریزی مناسب و قابل اجرا انجام دهید. در واقع برنامه‌ریزی انجام‌شده باید با شرایط کارگاه، امکانات، منابع انسانی و … منطبق بوده و به درستی اجرا شود. شما باید در این مرحله به زمان‌بندی‌ها توجه ویژه داشته و همه کار‌ها را به موقع انجام دهید تا مبادا خطراتی مثل درز سرد سازه را تهدید کنند.

شما باید بتن‌ریزی را با فواصل زمانی کوتاه انجام دهید تا امکان گیرش ۲ سطح بتن به یکدیگر بالا برود. شما برای انجام این کار باید با شرایط و محدودیت‌های کارگاه آشنا باشید.

گیرش بتن

زمان‌بندی گیرش بتن به عوامل مختلفی از جمله نوع بتن آماده‌شده، محیط کارگاه، نسبت سیمان به آب و … بستگی دارد. اگر برخی مواد شیمیایی مخصوص را به مصالح اضافه کنید، زمان گیرش کمتر می‌شود. با انجام این کار می‌توانید اقدامات لازم را برای بتن‌ریزی سطح دوم انجام دهید.

نحوه بررسی درز سرد

چطور درز سرد را در بتن تشخیص دهیم؟

چطور از وجود درز سرد در پروژه مطلع شویم؟ برای این کار باید آزمایش‌های مختلفی انجام دهید که عبارت هستند از:

• چکش اشمیت: با این آزمایش غیرمخرب می‌توانید مقاومت فشاری بتن و میزان سختی سطحی آن را بررسی کنید. هر چند با این آزمایش به‌صورت مستقیم از وجود درز سرد مطلع نمی‌شوید، اما می‌توانید از اینکه این درز چقدر روی استحکام سازه تأثیر می‌گذارد، مطلع شوید.
• سرعت پالس مافوق صوت بتن: این آزمایش غیرمخرب به منزله بررسی کیفیت بتن‌ها انجام می‌شود. در این آزمایش طی کاهش یا افزایش سرعت انتشار امواج التراسونیک از وجود درز‌های سرد مطلع می‌شود.
• اکو: در این آزمای به‌واسطه پالس امواجی را ایجاد می‌کنند تا کیفیت بتن و وضعیت داخلی سازه را متوجه شوند.

نحوه ترمیم درز سرد

روش‌های ترمیم درز سرد چگونه هستند؟

هر چند اقداماتی برای پیشگیری از درز سرد وجود دارد، اما شاید به‌هر دلیلی این مشکل در سازه به وجود آمد. برای رفع این مشکل می‌توانید در مراحل اولیه یا بعد از گیرش اقداماتی را انجام دهید.

ترمیم درز سرد در مراحل اولیه

• شما می‌توانید به‌منظور جلوگیری از این مشکل بتن را به‌صورت دستی جدا کنید. با این کار باید وقت و هزینه جدیدی صرف شود تا بتوان مشکل را حل کرد.
• وقتی وارد مرحله ثانویه گیرش شدید و بتن دیگر بافتی مانند پلاستیک نداشت، می‌توانید از ابزار‌هایی مثل چکش برای برداشتن سطح سخت‌شده استفاده کنید. با انجام این کار حالا کافیست تا یک لایه ۱۲ میلی‌متری ملات را روی سطح قبلی بتن‌ها قرار دهید و با استفاده از ویبراتور آنها را در داخل مصالح قدیمی جای دهید.
• در مراحل آخر گیرش شما می‌توانید سطح قبلی بتن را به‌ شیوه مناسبی بردارید و درس سرد به درز اجرایی تبدیل کنید.

نحوه ترمیم درز سرد بعد از گیرش کامل

فرض کنید به‌هر دلیلی نتوانسته‌اید در مراحل اولیه این مشکل را برطرف کنید. حالا باید طبق این دستورالعمل‌ها پیش بروید تا مشکل به‌صورت ریشه‌ای برطرف شود:

• اگر این مشکل باعث بروز مشکلاتی جدی‌تر مثل ترک در سازه‌ شده است، توصیه می‌کنیم مواد مانند گروت اپوکسی را به درز‌ها تزریق کنید تا مشکل برطرف شود.
• شما می‌توانید با استفاده از میلگرد‌هایی با نام میلگرد انتظار در سازه جلوی تاثیرات درز‌های سرد را بگیرید.
• شما می‌توانید از سایر بخش‌های ساختمان به‌عنوان عمال پیوند استفاده کنید تا سطوح دارای درز با اتصال قوی‌تری در کنار یکدیگر قرار بگیرند. مثلاً امکان استفاده از زمین برای بهبود اتصال ۲ درز وجود دارد.

درز سرد، مشکلی متداول در ساختمان سازی

درز سرد مشکلی متداول در ساختمان‌سازی است که برای از بین‌بردن آن باید به نکته‌های مهمی توجه داشته باشید. توجه به هر یک از این نکته‌ها موجب می‌شود تا از ایجاد درز جلوگیری کرده و به مقاومت ساختمان نیز کمک کنید. هر چند در این مطب با راهکار‌هایی کاربردی برای جلوگیری و ترمیم این مشکل آشنا شدید، اما می‌توانید برای دریافت اطلاعات بیشتر با کارشناس‌های حرفه‌ای مشورتی داشته باشید. آنها با تکیه بر دانش و مهارت خود کمکتان می‌کنند تا این درز‌ها را از بین ببرید و سازه‌ای مستحکم به وجود آورید.

درز سرد خطرات جدی به همراه دارد و علاوه‌بر تأثیر بر استحکام سازه روی زیبایی آن تاثیر منفی می‌گذارد. شما می‌توانید برای رفع این مشکل آزمایش‌های مختلفی انجام دهید، طبق برخی استاندارد‌ها پیش بروید و از نیروی کار حرفه‌ای کمک بگیرید. با انجام همین راهکار‌ها امکان بروز درز سرد به حداقل می‌رسد.

پیشنهاد مطالعه: سیمان نسوز