اسلامپ بتن چیست؟

اسلامپ بتن معیاری است که از آن برای بررسی میزان جریان‌پذیری و روان‌بودن بتن قبل از استفاده از آن در پروژه استفاده می‌کنند. امکان انجام آزمایش‌های لازم برای بررسی روان‌بودن بتن در آزمایشگاه یا محل پروژه وجود دارد. ما در این مقاله می‌خواهیم درباره اینکه اسلامپ بتن چیست و نکته‌های مهم درباره آن صحبت کنیم.

آشنایی با اسلامپ بتن

سنجش اسلامپ بتن یا (Concrete Slump Test) که به آن سنجش مخروط اسلامپ یا (Slump Cone Test) می‌گویند، برای بررسی یکنواختی کیفیت بتن در سرویس‌های مختلف میکسر است. مجری‌های پروژه با استفاده از این معیار می‌توانند تأثیر تغییرات خوراک میکسر بر روانی بتن را کنترل کنند؛ مثلاً با افزایش اسلامپ بتن امکان افزایش رطوبت سنگندانه‌ها هم وجود دارد.

کاهش یا افزایش شدید اسلامپ یک هشدار برای اپراتور میکسر است. اپراتور درصورت بروز این اتفاق باید بتن را به‌حالت عادی برگرداند.

سنجش اسلامپ بتن یکی از پرکاربردترین آزمایش‌ها برای تعیین روانی بتن است. این سنجش مزیت‌های مختلفی دارد که از جمله آنها می‌توان به فرآیند آزمایش ساده، دسترسی راحت به تجهیزات، هزینه پایین تجهیزات، حمل‌و‌نقل راحت تجهیزات و امکان انجام آزمایش در محل ساخت‌و‌ساز اشاره کرد.

انواع اسلامپ بتن چیست؟

نمونه آزمایش سنجش اسلامپ بتن خود را در ۴ شکل نشان می‌دهد که عبارتند از:

1. اسلامپ ریزشی: در این حالت بتن کاملاً وا می‌رود و روی صفحه ریخته می‌شود. با این نتیجه یعنی نسبت آب به سیمان بالا است.
2. اسلامپ برشی: در صورت بروز این نتیجه یعنی بخش بالایی نمونه روی یک سطح برش می‌لغزد. درصورت ایجاد اسلامپ برشی، یعنی بتن مناسب نیست و باید آزمایش را دوباره انجام دهید. در صورتی که نتایج آزمایشات بعدی هم اسلامپ برشی باشد، یعنی بتن چسبندگی لازم را ندارد.
3. اسلامپ صفر: زمانی که بتن بدون هیچگونه نشستی در جایگاه خود باقی بماند، اسلامپ صفر اتفاق می‌افتد. اسلامپ صفر بیانگر نسبت آب به سیمان بسیار پایین است.
4. اسلامپ واقعی: به‌ حالتی که در سنجش اسلامپ بتن قابل‌قبول است، اسلامپ واقعی می‌گویند. در این حالت شکل بتن تقریباً مشابه قالب مخروطی و همراه با نشست خواهد بود.

تجهیزات لازم برای سنجش اسلامپ بتن چیست؟

مجری‌های پروژه معمولاً از این تجهیزات برای انجام سنجش اسلامپ بتن استفاده می‌کنند:

• مخروط اسلامپ: این وسیله با ارتفاع ۳۰۰ میلی‌متر شبیه به یک مخروط ناقص است که با قطر پایینی با ابعاد ۲۰۰ میلی‌متر، قطر بالایی با ابعاد ۱۰۰ میلی‌متر و ضخامت حداقل ۱.۵ میلی‌متر در آزمایش‌ها استفاده می‌شود.
• میله کوبه: طول این میله فولادی به ۶۰۰ میلی‌متر می‌رسد و یک یا ۲ بخش انتهایی آن گرد است. میله کوبه با قطر ۱۵ میلی‌متر در آزمایش‌ها استفاده می‌شود.
• صفحه پایه: این وسیله با ابعاد پیشنهاد ۶۰۰*۶۰۰ به‌شکل یک صفحه صاف در پروژه‌ها استفاده می‌شود. جایگاه صفحه پایه زیر مخروط اسلامپ است.
• چمچه: از این ملاقه فلزی به‌منظور ریختن ملات در مخروط اسلامپ استفاده می‌کنند.
• برس
• پارچه مرطوب
• خط‌کش فلزی
• تجهیزات دیگر

مراحل سنجش اسلامپ بتن

برای انجام این آزمایش در مرحله اول باید مخلوط بتن را در ظرفی مخصوص با قابلیت عدم جذب آب بریزید. شما باید اجازه دهید تا ۱۵ دقیقه از شروع اختلاط بتن بگذرد تا عملیات تست اسلامپ را انجام دهید. برای این کار باید قاعده بزرگ مخروط را روی صفحه فولادی کف بگذارید و سپس داخل مخروط ناقص را تا ارتفاع ۴/۱ مخروط از بتن تازه (با کمک بیل یا بیلچه) پر کنید.

اکنون میله فولادی را بردارید و روی سطح بتن ۲۵ ضربه بزنید. دوباره بیلچه را بردارید و تا نیمه مخروط را با بتن تازه پر کنید. حالا دوباره با زدن ۲۵ ضربه با میله فولادی به سطح بتن به‌سراغ مرحله بعد بروید. لایه سوم و چهارم نیز باید طبق همین‌روال به مخروط اضافه شوند.

سطح بتن باید با سطح مخروط همتراز شود که برای این کار به ماله یا کمچه نیاز دارید. حالا از ۲ طرف دسته مخروط را بگیرید و آن را به‌سمت بالا ببرید. شما باید مخروط را به‌شکل وارونه کنار بتن بگذارید.

بعد از انجام این مراحل متوجه می‌شوید که بتن به‌واسطه نیروی تولید‌شده از وزن خود به‌سمت پایین می‌ریزد. اندازه‌گیری ارتفاع بعد از فرآیند تغییر شکل الزامی است. به میزان اختلاف ارتفاع بین مخروط و بتن بعد از تغییر شکل عدد اسلامپ می‌گویند که آن را با واحد اندازه‌گیری میلی‌متر مشخص می‌کنند. شما باید این عدد را بر اساس مقادیر مجاز ارزیابی کنید.

جدول اسلامپ مجاز بتن

عدد اسلامپ مجاز، میزان روانی بتن را بر حسب اینچ یا میلی‌متر تعیین می‌کند. هر کدام از اعداد اسلامپ کاربری مخصوص به خود را دارند که در جدول زیر توضیحات بیشتری درباره آنها را می‌خوانید:

عواملی که مقدار مناسب اسلامپ بتن به آن بستگی دارد

از جمله مهمترین عوامل تأثیرگذار بر اسلامپ بتن شامل این موارد می‌شوند:

• نسبت آب به سیمان
• خواص مواد شیمیایی
• افزودنی‌های شیمیایی
• حفره‌های موجود
• دمای بتن
• روش و تجهیزات بچینگ، اختلاط و انتقال بتن
• شرایط آزمایش
• زمان

روش‌های افزایش اسلامپ بتن

از جمله انواع روش‌های افزایش اسلامپ بتن عبارتند از:

استفاده از افزودنی کاهنده آب

انواع افزودنی‌های کاهنده آب مثل روان‌کننده‌های پایه ملامین، نفتالین و پایه پرو کربوکسیلات اتر که آنها را با نام روان‌کننده بتن می‌شناسند، علاوه‌بر افزایش مقاومت بتن باعث حفظ اسلامپ در ساعات اولیه اجرای بتن می‌شوند.

حفظ رطوبت سنگدانه‌ها

در صورت استفاده از سنگدانه‌های مرطوب می‌توان اسلامپ بتن را در هوای گرم حفظ کرد. کارشناس‌ها با پیش مرطوب‌سازی سنگدانه‌ها در کارخانه‌ها بتن‌هایی با کیفیت بالاتر تولید می‌کنند.

حداکثر اسلامپ مجاز بتن با روان‌کننده

کارشناس‌ها حداکثر اسلامپ مجاز بتن با روان‌کننده را بین ۰.۲ تا ۲ درصد از وزن سیمان در نظر گرفته‌اند. این عدد برای بتن‌های معمولی بین ۰.۸ تا ۱.۵ درصد در نظر گرفته می‌شود. در صورت تولید بتن برای استفاده در موارد خاص، مثل بتن‌های حاوی میکروسیلیس، ۱.۵ تا ۲ درصد وزن سیمان را برای روان‌کننده تعیین می‌کنند.

معایب اسلامپ پایین در بتن

اسلامپ پایین در بتن باعث دشوارترشدن کار می‌شود. در این صورت باید تلاش بیشتری به‌منظور پخش‌کردن بتن کنید. همچنین اسلامپ پایین در بتن برای برخی پروژه‌ها خیلی کاربردی نیست.

استاندار‌های سنجش اسلامپ بتن چه هستند؟

در کشور‌های مختلف جهان از استاندارد‌های بین‌المللی و خاصی برای سنجش اسلامپ بتن استفاده می‌کنند؛ البته تفاوت زیادی بین این استاندارد‌ها وجود ندارد، اما هر کدام از آنها می‌توانند روی قوام بتن تأثیر بگذارند. از جمله مهمترین استاندارد‌ها در سنجش اسلامپ بتن عبارت هستند از:

استاندارد آمریکا

مجری‌های پروژه در کشور آمریکا از استاندارد ASTM و دستورالعمل‌های AASHTO برای سنجش اسلامپ بتن استفاده می‌کنند. در این روش ارتفاع مخروط را ۱۲ اینچ یا ۳۰ سانتی‌متر، قطر پایینی را ۸ یا ۲۰ سانتی‌متر و قطر بالایی را ۴ یا ۱۰ سانتی‌متر در نظر می‌گیرند. این استاندارد نحوه بالا کشیدن مخروط را هم مشخص می‌کند. در این روش مخروط را باید به‌شکل عمودی بالا بکشید و هیچ چرخش دایره‌ای روی آن انجام ندهید.

استاندارد انگلیس و اروپا

در سنجش اسلامپ بتن بر اساس استاندارد انگلیس و اروپا، ارتفاع مخروط ۳۰۰ میلی‌متر، قطر پایینی ۲۰۰ میلی‌متر و قطر بالایی ۱۰۰ میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود.

استاندارد ایران

استاندارد ایران در اسلامپ بتن تقریباً به استاندارد انگلیس و آمریکا شباهت دارد. در این استاندارد ابعاد مخروط را مطابق استاندارد اروپایی با تفاوت ۲ میلی‌متر در نظر می‌گیرند. نحوه بالا کشیدن مخروط در این استاندارد نیز به‌شکل آمریکایی و عمودی است. استاندارد ایران را با کد ISIRI 3203-2 مشخص می‌کنند.

نکات مهم تعیین حداکثر اسلامپ مجاز بتن

در تعیین حداکثر اسلامپ مجاز بتن به این نکته‌ها توجه کنید:

•   روانی بتن تازه را با آزمایش اسلامپ بررسی می‌کنند.
•   در زمان تهیه نمونه بتن سخت‌شده می‌توان بار‌ها عدد اسلامپ را تعیین کرد.
•   روانی بتن را با روانی طرح مخلوط مقایسه می‌کنند. در هر طرح مخلوط باید متوسط اسلامپ بتن یا حداکثر اسلامپ مجاز بتن را با روان‌کننده تعیین کرد.
•   اسلامپ بتن تولیدی در کارگاه نباید از بیشترین اسلامپ مجاز بتن با روان‌کننده در فاصله مورد زمانی موردنظر بیشتر باشد.
•   میان تعیین اسلامپ بتن با زمان دستیابی به حداکثر اسلامپ مجاز، فاصله زیادی نیست. در صورت افزایش فاصله، کار با بتن سخت‌تر می‌شود!
•    در صورتی که متوسط اسلامپ داده شده باشد، اسلامپ بتن کارگاهی یا آماده در یک فاصله زمانی از یک‌سوم کمتر یا بیشتر نباشد.
•   کنترل روانی بتن و عدد اسلامپ را کنترل کیفی زودهنگام می‌دانند که جزء عوامل پیشگیرانه در زمینه تولید بتن سخت با مقاومت و دوام بالا است.

بیشتر بخوانید: انواع آزمایشات بتن

اسلامپ بتن؛معیاری مهم در ساخت و ساز

سنجش اسلامپ بتن نکته‌ای مهم در فرآیند ساخت‌و‌ساز در تمام کشور‌های جهان است که بر اساس استاندارد‌ها و با تجهیزات خاصی تعیین می‌شود. تمام مجری‌های پروژه باید درباره اسلامپ بتن و ویژگی‌های آن بدانند و از این معیار برای بررسی میزان روانی بتن در پروژه خود استفاده کنند. شما می‌توانید برای دریافت اطلاعات بیشتر در این زمینه با کارشناس‌های پارتاک مشورت کنید؛ این افراد با تکیه بر دانش و مهارت خود راهنمایی‌های لازم را به شما ارائه می‌دهند.